Anlaşmalı boşanma, eşlerin evliliğin sona ermesi ve sonuçları konusunda tam mutabakat sağladığı hâllerde başvurulan yoldur. Çekişmeli sürece göre çok daha kısa sürer; ancak “kısa sürüyor” algısı nedeniyle en çok hafife alınan konu da protokolün içeriğidir.
Yasal şartlar
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası, anlaşmalı boşanma için dört şart arar:
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması. Bir yılını doldurmamış evliliklerde bu yol kapalıdır.
- Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi.
- Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi.
- Hâkimin protokolü uygun bulması. Hâkim, özellikle çocukların menfaatine aykırı gördüğü düzenlemeleri değiştirebilir; taraflar bu değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez.
Protokolde yer alması gereken başlıklar
Protokol, boşanmanın tüm mali ve kişisel sonuçlarını kapsamalıdır:
- Velayet — Ortak çocuk varsa velayetin kimde olacağı.
- Kişisel ilişki — Velayeti almayan tarafın çocukla göreceği günler; tatil ve özel gün düzenlemeleri dâhil, tereddüde yer bırakmayacak açıklıkta.
- İştirak nafakası — Çocuk için ödenecek tutar ve her yıl nasıl artacağı.
- Yoksulluk nafakası — Talep edilip edilmediği; talep edilmiyorsa bunun açıkça yazılması.
- Maddi ve manevi tazminat — İstenip istenmediği.
- Mal rejiminin tasfiyesi — Taşınmaz, araç, banka hesapları ve ziynet eşyası bakımından karşılıklı durum.
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti — Kimin üstleneceği.
Uygulamada en sık yapılan üç hata
Mal paylaşımının “sonra hallederiz” denilerek boş bırakılması. Protokolde mal rejimine ilişkin karşılıklı feragat yoksa, boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir tasfiye davası gündeme gelebilir. Bu da anlaşmalı boşanmanın amacını büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Nafaka artış oranının yazılmaması. Artış kriteri belirlenmemişse, ilerleyen yıllarda nafakanın güncellenmesi için ayrıca dava açmak gerekir.
Kişisel ilişkinin muğlak bırakılması. “Taraflar aralarında anlaşacaktır” gibi ifadeler, ilişkinin bozulduğu dönemlerde icra edilemez hâle gelir ve yeni uyuşmazlıklara zemin hazırlar.
Süreç ne kadar sürer?
Dosyanın yoğunluğuna ve mahkemenin iş durumuna göre değişmekle birlikte, anlaşmalı boşanmada genellikle tek duruşma yeterli olur. Kararın kesinleşmesi ve nüfusa işlenmesi için ayrıca bir süre gerekir.